Mutfağın Lezzeti mi, Vitrinin Işığı mı?

Modern çalışma hayatının en eski tartışmalarından biri; işin mutfağında olmak mı daha değerlidir, vitrinde olmak mı?

Bir tarafta üretimin görünmeyen kahramanları vardır. Süreci tasarlayanlar, sorunları çözenler, gece yarılarına kadar emek verenler, yani mutfaktakiler. Diğer tarafta ise markanın yüzü olanlar, sunumu yapanlar, sahneye çıkanlar, alkışı toplayanlar, yani vitrindekiler.

İdeal dünyada emek ile görünürlük aynı kişide buluşur. Ancak gerçek hayat çoğu zaman böyle işlemez.

İş dünyasında değerin ölçülmesi, çoğu zaman üretilen katkının büyüklüğünden çok, o katkının ne kadar görünür olduğuna bağlıdır. Çünkü insanlar sonucu görür, süreci değil. Bir binanın mimarı unutulabilir ama açılış kurdelesini kesen kişi hafızalarda kalır. Bir projenin teknik mimarları aylarca çalışabilir, fakat başarı hikâyesi toplantı salonunda sunumu yapan kişinin adıyla anılabilir.

Bu durum adil midir? Tartışılır.

Ancak görünürlüğün kendi içinde ayrı bir emek gerektirdiğini de kabul etmek gerekir. Vitrinde olmak sadece fotoğraf vermek ya da konuşmak değildir. Temsil etmek, ikna etmek, eleştiriye açık olmak ve sorumluluğu üstlenmek de vitrinin bedelleridir. Bu nedenle mutfak ve vitrin arasında basit bir üstünlük ilişkisi kurmak doğru olmaz.

Yine de sorumuz farklı: Emeğin değer görmesi konusunda kim daha şanslıdır?

Bu sorunun cevabı büyük ölçüde vitrindekilerdir.

Çünkü takdir, çoğu zaman gözün gördüğüne gider. İnsan zihni görünür olanı ödüllendirmeye eğilimlidir. Kurumlarda terfilerden toplumsal itibara kadar birçok unsur, yapılan iş kadar o işin nasıl anlatıldığıyla da ilgilidir. Ne yazık ki sessiz çalışanların hak ettiği değeri her zaman alamamasının nedeni budur.

Fakat burada önemli bir ayrım yapmak gerekir. Görünür olmak ile değerli olmak aynı şey değildir. Vitrin daha fazla takdir getirebilir; fakat kalıcı saygınlık çoğu zaman mutfakta üretilen gerçek yetkinlikten doğar.

Işıklar söndüğünde, alkışlar dindiğinde, ayakta kalan şey kişinin ne kadar göründüğü değil, ne kadar değer üretebildiğidir.

Belki de günümüzün en büyük yanılgısı, görünürlüğü değerin kendisi sanmaktır. Oysa görünürlük değerin kanıtı değil, yalnızca onun vitrini olabilir.

Bu nedenle kariyer yolculuğunda doğru soru “Mutfakta mı olayım, vitrinde mi?” sorusu değildir.

Asıl soru şudur: “Ürettiğim değeri görünür kılabiliyor muyum?”

Çünkü sadece vitrinde olmak kısa ömürlü bir şöhret yaratır.

Sadece mutfakta kalmak ise hak edilen karşılığın alınmasını zorlaştırır.

Başarının sürdürülebilir formülü, mutfağın derinliği ile vitrinin görünürlüğünü aynı potada eritebilmektir.

Gerçek değer, üretmekten gelir. Ama o değerin karşılık bulması için bazen sahneye çıkmak da gerekir.

Değer üretmek başarıyı mümkün kılar; o değeri görünür kılmak ise başarıyı sürdürülebilir kılar.

Günün sonunda insanlar sizi ne kadar görünür olduğunuzla değil, görünür kıldığınız değerin kalıcılığıyla hatırlar. Çünkü sahne alkış toplar, ama alkışı hak eden şey her zaman mutfakta pişendir.

Uzun lafın kısası;

Mutfak sizi güçlü kılar, vitrin sizi görünür kılar; iz bırakanlar ise ikisini aynı hikâyede buluşturanlardır…

 

 

Ali Kâmil UZUN