Fütürizm: İnsanın Geleceği, Geleceğin İnsanı

İnsan, yeryüzüne adım attığı ilk günden beri geleceği hayal ederek yaşadı. Mağara duvarlarına çizilen resimler yalnızca geçmişin kaydı değil, geleceğin tasarımıydı.

Ateşi kontrol altına almak, tekerleği icat etmek, gökyüzünü izlemek…

Bunların hepsi hayatta kalma çabasının ötesinde, yarını bugünden kurma isteğinin ifadesiydi.

Bugün “fütürizm” dediğimiz kavram, aslında insanlıkla yaşıttır.

Fütürizm çoğu zaman hız, teknoloji ve makinelerle anılır. Oysa özünde bir soru vardır: İnsan, bundan sonra ne olacak?

Bu soru, ilk insanın elindeki taşı yontarken sorduğu soruyla aynıdır. Sadece araçlar değişti; merak aynı kaldı.

Sanayi Devrimi ile birlikte gelecek artık yalnızca hayal edilen değil, hesaplanan bir kavrama dönüştü.

Zaman hızlandı, mesafeler kısaldı, insan makineyle yan yana çalışmaya başladı.

Ancak her ilerleme, beraberinde bir bedel getirdi: yabancılaşma, eşitsizlik ve insanın kendi yarattığı sistemlerin gölgesinde kalması.

Yapay zekâ, genetik müdahaleler, dijital kimlikler ve sanal evrenler artık bilim kurgu değil, gündelik hayatın parçaları.

Yapan zekâ insanın eseri olan yapay zekâ ürünlerinden açık bilgi kaynaklarından insanın geleceği, geleceğin insanı üzerine öngörüleri, uz görüleri, kısaca geleceği okuyabiliyoruz.

Artık hepimiz birer fütüristiz…

İnsan, ilk kez kendi evrimini bilinçli olarak yönlendirme ihtimaliyle karşı karşıya…

Bu noktada fütürizm bir estetik akım olmaktan çıkıp etik bir meseleye dönüşüyor.

İnsanın kendiyle, yaşadığı gezegenle hesaplaştığı bir çağın içindeyiz.

Bu nedenle sormamız gereken soru şu olmalı: Geleceği inşa ederken insanlığı da yanımızda götürebilecek miyiz?

Daha hızlı, daha zeki, daha dijital teknolojilere bağlı bir dünya kurarken; daha merhametli, daha adil ve daha anlamlı bir yaşamı da mümkün kılabilecek miyiz?

Fütürizm, yalnızca “ne yapabiliriz?” sorusunu değil, “ne yapmalıyız?” sorusunu da sormak zorundadır.

Fütürizm toplumda eylemsel karşılık bulmalıdır.

İnsanlık tarihi doğrusal bir ilerleme çizgisi değil; deneme, hata ve yeniden başlama döngüsüdür. Gelecek de bundan farklı olmayacak.

Ancak geçmişten farklı olarak bugün, hatalarımızın etkisi küresel ve geri dönülmez olabilir. Bu nedenle fütürizm bir sorumluluk meselesidir.

Belki de gerçek fütürizm, insanı merkezden tamamen çıkarmak değil; onu, yarattığı teknolojinin vicdanı haline getirebilmektir.

Çünkü gelecek, makinelerin değil, onlara hangi değerleri öğrettiğimizin eseri olacak…

Uzun lafın kısası;

William Shakespeare’in sözlerinden ilham alarak sözün özü: “İnsan olmak ya da olmamak, işte bütün mesele bu.”

 

Ali Kamil UZUN